İnsan embriyonuna genetik modifikasyon izni

İngiltere, hamilelikte düşük yapma nedenleri üzerinde yapılan bilimsel çalışmalar için insan embriyonunun genetiğinin değiştirilmesine şartlı izin verdi.

Altyazı
Dr. Kathy Niakan, insan yumurtasının döllenmesinin ilk günlerini inceleyecek. Fotoğraf: Francis Crick Institute

İnsan üremesi ile ilgili konularda regülatör kurum olan İnsan Üreme ve Embriyoloji Kurumu (The Human Fertilisation and Embryology Authority – HFEA) Londra’daki Francis Crick Enstitüsü’nde çekirdek hücre üzerinde çalışmalar yapan bilim kadını Kathy Niakan’ın başvurusuna olumlu cevap verdi.

İlk kez Çin’li bilim insanları modifiye etmişti

Dünyada ilk kez, Çinli bilim insanları tarafından Nisan 2015’te insan embriyonu genetik olarak modifiye edildiği duyurulmuştu.

Yeni prosedür, hastalığa sebep olan genin değiştirilebilmesini sağlıyor. Ancak bu genetik müdahaleyi engelleyen kanuni düzenlemeler ve bu konudaki etik ile ilgili soru işaretleri gündeme gelmişti.

Çin’den gelen bu haberden birkaç ay sonra, Eylül 2015’te İngiltere’den Dr. Kathy Niakan, insan embriyonu üzerinde genetik modifikasyon çalışmaları yapabilmek için İngiltere’deki düzenleyici kuruma izin için başvuru yapmıştı.

İşte o izin başvurusu Ocak 2016 sonunda sonuçlandı ve Dr. Niakan’a istediği izin bazı şartlarla birlikte çıktı. Dr. Niakan, embriyonlar üzerinde 14 güne kadar çalışabilecek ve bu embriyonları bir kadına nakledemeyecek.

Tüp bebek tedavisi (In Vitro Fertilisation- IVF) esnasında çiftler tarafından sağlanmış olan sperm ve yumurtalar kullanılarak, 1 – 250 arasında döllenmiş yumurta elde ediliyor. Dr. Niakan, IVF sonrası fazlalık olan döllenmiş yumurtalar üzerinde çalışmalarını yürütecek ve bazı kadınların niçin düşük yaptığını anlamayı ve kısırlığa yönelik geleneksel klinik tedavisinden daha iyi sonuç alınabilmesi için yararlı olması bekleniyor.

Dr. Niakan, Crispr-Cas9 olarak adlandırılan gen düzenleme (genome editing) prosedürünü kullanacak. Bu teknik ile insan embriyonunun erken evresindeki genler üzerinde değişiklik yapacak ve bu modifikasyonların embriyonun hücresel gelişimi ve plasenta oluşumunu gözlemleyecek.

Crispr-Cas9 prosedürü 3 yıl önce geliştirildi ve biomedikal araştırmalar alanında çığır açtı. Bu teknik, bilim insanlarının DNA üzerinde tam istedikleri noktada değişiklik yapabilmelerini sağlıyor ve bu sayede genetik bozukluklara sebep olan hatalı genlerin düzeltilebilmesi mümkün oluyor.

Bu haberin ardından, önümüzdeki birkaç ay içinde İngiltere’den genetiği modifiye edilmiş ilk emriyo ve düşük tedavisine yönelik yeni haberler bekleyebiliriz.

CRİSPR-Cas9 hakkında daha fazla bilgi için, bu tekniği icat edenlerden biri olan Genetikçi Jeniffer Doudna’nın TED konuşmasını izleyebilirsiniz: